Wszyscy widzieli zdjęcie, ukazujące polskie stanowisko cekaemu w Starej Miłośnie, na podejściach do Warszawy i żołnierzy szykujących się do odparcia nadciągającej bolszewickiej nawały – ale czy wszyscy poznają co to za karabin i znają jego historię?

W chwili gdy je wykonywano, w początkach drugiej dekady sierpnia 1920 roku, trwały już przygotowania do kontrofensywy i ostatecznie gniazdo cekaemu na linii sypiących się niemieckich okopów Brückenkopf Warschau, wykopanych po wycofaniu się carskich wojsk z Warszawy w 1915 roku, nie zdążyło na szczęście oddać ani jednego strzału. To do pewnego stopnia symboliczne, że to zapasowe stanowisko obsadzono swego rodzaju „zapasowym” karabinem maszynowym, którego era właśnie szybko przemijała – ale to nic dziwnego, bo już w 1914 roku był on konstrukcją z przeszłości, która tylko wybuch Wielkiej Wojny wyciągnął z lamusa na niemal wszystkie jej fronty. Ironia historii sprawiła w dodatku, że jeszcze 20 lat później, w czasie kolejnej wojny, trzeba było do nich projektować specjalne podstawy. Dziś, sto lat po tamtych wydarzeniach, Stara Miłosna jest już administracyjnie częścią Warszawy, a nie jej przedmieściem, czy wręcz przedmościem.
Colt Automatic Gun Model 1895 – konstrukcja genialnego wynalazcy, Johna Mosesa Browninga – był pierwszym w świecie seryjnie produkowanym i użytkowanym bojowo karabinem maszynowym chłodzonym powietrzem.
Choć zrazu wielce umiarkowany, sukces karabinu maszynowego Hirama Maxima zainspirował wielu wynalazców do pójścia w jego ślady. Nie było to wcale proste, bo wielki pionier celowo napisał wniosek patentowy z tak szeroko rozgałęzionymi zastrzeżeniami, że na dobrą sprawę zablokował wszelkie możliwości skonstruowania kolejnych karabinów maszynowych uruchamianych zarówno krótkim odrzutem lufy, jak i przez odprowadzanie gazów. Na szczęście Maxim skupił się na broni uruchamianej odrzutem i nie miał czasu na rozwijanie modeli uruchamianych gazami – ale i tak dopiero wygaśnięcie pierwszego patentu Maxima w 1891 roku pozwoliło komukolwiek wejść na to pole

ilustracja: Narodowe Archiwum Cyfrowe