Zaraz, że jak? Thompson? Mausera? Z Syczuanu? Gdzie Rzym, gdzie Krym? A jednak. Choć Waffenfabrik Mauser z Oberndorfu peemami zajmowała się w stopniu nikłym, to była marką na tyle znaną, by Arsenał w chińskim Syczuanie „pożyczył” ją sobie, by wzmocnić prestiż własnej produkcji kopii Thompsona

Na wystawie Muzeum Wojskowego Chińskiej Rewolucji Ludowej w Pekinie obejrzeć można dwa niezwykłe pistolety maszynowe produkcji Arsenału w Syczuanie. Przez wiele lat były zamknięte na głucho w gablocie bez podpisu, a dziesiątki entuzjastów broni z kraju i zagranicy bezskutecznie usiłowało się dowiedzieć cóż to takiego, kto i kiedy je zbudował, jak działały i jak wyglądały w środku. Niektórzy domyślali się jakichś związków z Thompsonem z racji obecności charakterystycznych, „ikonicznych” wręcz elementów ich konstrukcji, jak choćby widoczna na prawej stronie komory spustowej słynna pivot plate, czyli płaska sprężyna manipulatorów z zanitowanymi osiami spustu i zaczepu spustowego czy żebrowanej poprzecznie lufy. Wypisywano też na ich temat co ślina na język przyniosła – aż jakiś mędrzec na łamach chińskiego magazynu o broni Weapons (11/20) ofuknął ciekawskich, że to przecież żaden Thompson, bo ma drewniany chwyt między magazynkiem a spustem, co czyni go kopią Vollmera!
Ten głos przelał czarę – no teraz po prostu musieliśmy w końcu się przekonać, jak było naprawdę. W ciągu czterech lat podróży po całych Chinach (a nie jest to kraj mały, gdybyście nie byli tego świadomi) udało nam się znaleźć pięć podobnych egzemplarzy, z czego dwa porozkładać na dzwonka, dzięki czemu powstał ten artykuł.
Pistolet maszynowy z numerem seryjnym 0383 mierzy 735 mm długości całkowitej z około 200-milimetrową lufą. Masa własna (z pasem nośnym) wynosi zaledwie 2,82 kg – a dodanie pustego magazynka podnosi ją do 3,1 kg, czyniąc go zaiste lekkim na tle współczesnej konkurencji. Obecnie znanych jest tylko pięć zachowanych egzemplarzy tego modelu – a każdy czymś się różni: długością lufy, oznaczeniami, kształtem części drewnianych, obecnością (lub nie) bagnetu i jeszcze innymi szczegółami.

Artykuł ukazał się pierwotnie w numerze 6/2025 Junshi Shilin („Przeglądu Historii Wojskowej”).
Ilustracje, o ile nie zaznaczono inaczej, Autor ze zbiorów Muzeum Wojskowego Chińskiej Rewolucji Ludowej oraz HARRISON FORMAN,